Bóng rổ châu Âu đã sản sinh ra nhiều cầu thủ hàng đầu thế giới, trong đó những cái tên như Dirk Nowitzki, Tony Parker và anh em nhà Gasol đều chuyển sang NBA thành công và nhanh chóng khuynh đảo giải đấu.
Ngay cả hiện tại, châu lục này vẫn tiếp tục cho ra đời những tài năng xuất chúng, với sự nổi lên của các siêu sao tương lai Kristaps Porzingis, Giannis Antetokounmpo và tân binh Luka Doncic – người đang có tỷ lệ cược 9/4 tại BETVND cho khả năng giành danh hiệu Tân binh xuất sắc nhất năm của NBA.
Ai sẽ được vinh danh là MVP mùa giải chính thức của #NBA?
— BETVND (@BETVND) ngày 16 tháng 10 năm 2018
Tuy nhiên, bóng rổ châu Âu vẫn tụt hậu so với người anh em Bắc Mỹ ở gần như mọi phương diện – bất chấp sở hữu những tài năng thi đấu tuyệt vời và năng lực huấn luyện xuất sắc.
Dưới đây, chúng ta sẽ tìm hiểu vì sao khoảng cách giữa EuroLeague và NBA vẫn lớn hơn bao giờ hết.
Sự thống trị toàn diện của bóng đá
Bóng đá thu hút gần như mọi nguồn lực và tất cả mọi người xung quanh nó tại châu Âu. Từ những cầu thủ nghiệp dư chơi ở các giải Chủ nhật cho đến các học viện bóng đá chuyên nghiệp săn tìm tài năng thể thao ngay từ khi còn nhỏ, môn thể thao này gần như không để lại chỗ cho bất kỳ lựa chọn nào khác.
Nếu một đứa trẻ sớm bộc lộ năng khiếu thể thao, rất có thể một tuyển trạch viên bóng đá đã để mắt tới em và con đường thể thao của em gần như đã được định đoạt.
Bóng đá chảy trong huyết quản của người châu Âu; nó thống trị trang cuối, trang nhất các tờ báo, những cuộc trò chuyện xã hội và khát vọng của nhiều thế hệ trẻ em luôn háo hức noi theo các ngôi sao mà chúng nhìn thấy trên truyền hình.
Đó là một thế lực văn hóa khổng lồ không gì có thể lay chuyển, được huấn luyện viên huyền thoại của Liverpool, Bill Shankly, khắc họa hoàn hảo: “Một số người tin rằng bóng đá là vấn đề sống còn. Tôi rất thất vọng với thái độ đó. Tôi có thể đảm bảo với bạn rằng nó còn quan trọng hơn thế rất, rất nhiều.”
Bóng đá tiêu thụ mọi nguồn lực – tài chính, năng lượng cảm xúc và tài năng thể chất – khiến bóng rổ không còn nhiều cơ hội nhận được mức đầu tư tương tự.
Trong khi đó, nước Mỹ từ lâu tập trung vào ba hoặc bốn môn thể thao lớn: bóng chày, khúc côn cầu trên băng, bóng bầu dục Mỹ và bóng rổ.
Vì vậy, thay vì lớn lên cùng trái bóng dưới chân như phần lớn người châu Âu, người Bắc Mỹ trưởng thành với trái bóng trong tay và giấc mơ NBA trong tâm trí. Không môn thể thao nào thống trị Bắc Mỹ giống như bóng đá tại châu Âu, nhờ đó bóng rổ có thể nhận được nguồn đầu tư lớn hơn rất nhiều ở Mỹ.
Mặc dù những câu lạc bộ bóng đá nổi tiếng như Real Madrid – đội có tỷ lệ cược 4/1 tại BETVND cho khả năng vô địch EuroLeague mùa này – Bayern Munich và Fenerbahçe cũng sở hữu các đội bóng rổ, mức đầu tư lẫn sự quan tâm dành cho họ đều không thể sánh với bóng đá.
Bắc Mỹ: Nơi khai sinh bóng rổ
Là con của hai người Scotland nhập cư tại Canada, James Naismith, người sáng tạo ra môn bóng rổ, đã biến Bắc Mỹ thành quê hương của môn thể thao này ngay từ thuở ban đầu.
Từ những bước khởi đầu sơ khai tại Springfield College vào năm 1891 cho đến khi trở thành hiện tượng toàn cầu như ngày nay, châu Âu luôn phải đóng vai kẻ bám đuổi.
Trong khi đó, EuroLeague – ban đầu có tên là FIBA European Champions Cup – được thành lập vào năm 1958. Thời điểm đó là 67 năm sau khi Tiến sĩ Naismith giới thiệu trò chơi này với các học trò của mình.
Chất lượng bóng rổ EuroLeague có thể vẫn còn cách NBA khá xa, nhưng đây là giải đấu gần nhất mà phần còn lại của thế giới có được để thách thức vị thế vượt trội của Mỹ.
Giống như hầu hết mọi thứ trong thể thao, vấn đề cuối cùng vẫn nằm ở tiền bạc. Thực tế là không nơi nào khác có đủ nguồn tài chính để cạnh tranh với NBA, cả trong việc thu hút tài năng trên sân lẫn ở những phương diện ngoài sân đấu. Bắc Mỹ đòi hỏi bóng rổ đỉnh cao phải là một trong những môn thể thao chủ lực; châu Âu thì không.
Làn sóng tài năng chuyển đến NBA
Công tác huấn luyện tại EuroLeague đạt đẳng cấp hàng đầu, khi các huấn luyện viên không ngừng đổi mới chiến thuật và phong cách thi đấu, tập trung vào khả năng luân chuyển bóng nhanh, mượt mà để vắt kiệt sức đối thủ và tạo ra những pha ghi điểm dễ dàng. Nhiều chiến thuật trong số đó cuối cùng được đưa vào NBA, nhưng các cầu thủ nổi bật cũng đi theo con đường tương tự.
NBA sở hữu sức hút như một thỏi nam châm, kéo những cầu thủ xuất sắc nhất châu Âu sang phía Tây và vượt Đại Tây Dương. Nếu là cầu thủ hay nhất EuroLeague – một ngôi sao thực thụ – bạn vẫn sẽ không bao giờ nổi tiếng hay giàu có bằng những cầu thủ bóng đá hàng đầu.
So với EuroLeague, mức độ danh tiếng và tài sản mà một cầu thủ có thể đạt được tại NBA vượt xa bất kỳ điều gì châu Âu có thể mang lại.
Một sự tương đồng cũng có thể được nhìn thấy theo chiều ngược lại. Một cầu thủ bóng đá tại Mỹ mơ ước được thi đấu ở châu Âu, nơi nhu cầu về bóng đá chất lượng cao vô cùng lớn và họ có thể kiếm được cả gia tài khi khoác áo những câu lạc bộ hàng đầu.
Cũng như Bắc Mỹ là quê hương của bóng rổ, châu Âu là quê hương của bóng đá.
Khả năng giữ chân tài năng là một vấn đề của bóng rổ châu Âu, nhưng với số tiền khổng lồ bên kia Đại Tây Dương, châu lục này khó có thể ngăn chặn dòng chảy cầu thủ.
Dẫu vậy, vẫn có những ngoại lệ như Nikos Galis, Theodoros Papaloukas và Sergio Llull – người đã nhiều lần từ chối những lời đề nghị béo bở từ NBA để tiếp tục gắn bó với Real Madrid.
Cách NBA không ngừng duy trì tính cạnh tranh
Đối với một quốc gia mang đậm bản chất tư bản chủ nghĩa, thể thao Mỹ lại sở hữu một nền tảng mang tính xã hội chủ nghĩa, giúp không ngừng tạo ra tính cạnh tranh và qua đó duy trì sự quan tâm.
Nói một cách dễ hiểu, kỳ tuyển chọn cầu thủ trao cho những đội đứng cuối bảng một số lượt chọn cao nhất trong kỳ draft sắp tới – tạo cơ hội để các đội bóng đang gặp khó khăn chiêu mộ một siêu sao tương lai và từ đó vươn lên đỉnh cao của chuỗi cạnh tranh.
2014 - Spurs 2015 - Warriors 2016 - Cavaliers 2017 - Warriors 2018 - Warriors
Golden State Warriors sẽ giành được bốn chức vô địch trong vòng năm năm? ?
Mùa giải #NBA sẽ khởi tranh trong tuần này ? pic.twitter.com/0NBrBc1ZxE
— BETVND (@BETVND) ngày 14 tháng 10 năm 2018
Chỉ cần sở hữu một tài năng kiệt xuất của cả thế hệ, đội bóng từng chật vật của bạn có thể lột xác thành ứng viên vô địch.
Trong khi đó, ở EuroLeague, nếu bạn yếu thì bạn vẫn cứ yếu. Khả năng một đội NBA bất ngờ thăng tiến trên bảng xếp hạng và cạnh tranh chức vô địch là điều hoàn toàn có thể xảy ra, khiến người hâm mộ luôn bị cuốn hút.
Trái lại, chẳng hạn tại châu Âu, cơ hội để đội bóng nhỏ bé Budućnost VOLI của Montenegro cạnh tranh với Real Madrid thực sự rất thấp.
Những cuộc đối đầu giữa NBA và EuroLeague
Trong nhiều thập kỷ, hai tổ chức này đã để các đội bóng của mình đối đầu với nhau. Trận đấu đầu tiên diễn ra vào năm 1978 giữa nhà đương kim vô địch NBA Washington Bullets và Maccabi “Elite” Tel Aviv, với chiến thắng thuộc về đại diện Israel.
Tuy nhiên, kể từ đó, các đội NBA đã thống trị những cuộc đối đầu, trong đó có nhiều chiến thắng cách biệt và những màn thể hiện sống động cho thấy khoảng cách về chất lượng giữa hai giải đấu – dù các đội bóng Bắc Mỹ thường chỉ xem đây là những trận giao hữu tiền mùa giải.
Trong tám lần chạm trán gần nhất, các đại diện châu Âu đã giành ba chiến thắng. Liệu đây có phải dấu hiệu cho thấy chất lượng của hai giải đấu đang xích lại gần nhau? Hay nhiều khả năng hơn, các đội NBA chỉ đơn giản là không coi trọng những trận đấu này đúng mức.
Những lý do để lạc quan
Tương lai của bóng rổ EuroLeague không hoàn toàn chỉ có sự ảm đạm. Đúng là NBA vượt trội rất xa về doanh thu và tài năng – nhưng điều đó không có nghĩa bóng rổ tại châu Âu đang hấp hối; hoàn toàn ngược lại.
EuroLeague đang ngày càng phát triển mạnh mẽ và sở hữu một tương lai tươi sáng. Giải đấu hiện được theo dõi tại 213 quốc gia trên toàn thế giới, thu hút tới 245 triệu người xem mỗi tuần tại Trung Quốc và được phát sóng trên NBA TV ở Mỹ và Canada.
Các nhà thi đấu châu Âu chật kín những cổ động viên cuồng nhiệt. Bất kỳ ai từng dự khán một trận EuroLeague đều biết bầu không khí tại đây không hề thua kém, thậm chí còn sôi động hơn bất kỳ sự kiện thể thao nào khác trên thế giới.
Nhờ mức độ phủ sóng ngày càng tăng và dòng tiền đổ vào giải đấu, hy vọng giữ chân tài năng tại châu Âu cũng lớn hơn, đồng thời các đội bóng hiện đã có thể đưa ra những hợp đồng trị giá hàng triệu đô la.
Chẳng hạn, Alexey Shved của BC Khimki được cho là nhận hơn 4 triệu USD mỗi năm tại đội bóng Moscow, đội đang có tỷ lệ cược 10/1 tại BETVND cho khả năng kết thúc mùa giải trong nhóm ba đội dẫn đầu EuroLeague.
Trong những năm gần đây, một xu hướng khác cũng xuất hiện khi một số cầu thủ có tiềm năng thi đấu ở cấp đại học quyết định bỏ qua một năm lao động không lương tại trường để chuyển sang thi đấu chuyên nghiệp ở nước ngoài.
Trung Quốc, Australia và giờ đây là châu Âu đều là những điểm đến nơi các cầu thủ trẻ có thể trải nghiệm môi trường thi đấu chuyên nghiệp ở cấp độ trưởng thành, đồng thời bắt đầu nhận lương sớm hơn một năm so với một số bạn học đại học của mình.
Nếu xu hướng này tiếp diễn, nguồn tiền từ bản quyền truyền hình sẽ tiếp tục chảy vào châu Âu. Điều đó sẽ giúp khu vực này giữ chân được nhiều tài năng hơn và khoảng cách đáng kể giữa NBA với EuroLeague có thể được thu hẹp. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, khoảng cách ấy vẫn rất lớn và gần như không thay đổi.
*Ảnh chính thuộc bản quyền của Darko Vojinovic / AP Photo*